Annemie Onghena

 

Amor Fati

Eeuwige terugkeer van het Gelijke

 

Wat opvalt in het werk van Annemie Onghena is de niet-alledaagse integriteit, de overgave, de unieke versmelting van materialiteit en mystiek, de drang om via de verankering in en uitdieping van de materie iets prijs te geven van een hoger inzicht, een kosmische ervaring.

 

Inderdaad, net zoals in de materieschilderkunst, waarmee haar oeuvre vaak wordt vereenzelvigd,  is er een ver doorgedreven exploratie van het materiaal, waarbij het verfoppervlak ingenieus wordt vermengd met allerlei natuurlijke materialen, zoals woestijnzand, marmerpoeder, stukken hout, staal of afval van lood. Dit proces gaat met horten en stoten, met passie en afstand, met opbouw en afbouw, met constructie en deconstructie gepaard, kortom, een oefening in hechting en onthechting, of, om het met een knipoog naar Foucault te zeggen, een archeologie van het eigen zieleleven.

 

Dit gevecht met de materie belichaamt dus tegelijkertijd een spiritueel proces. Heel het werk van Annemie Onghena is inderdaad een poging om het onzegbare   aanwezig te stellen, of, om het met een visuele paradox te zeggen, het ontoonbare toch te tonen. In haar vroeger werk waren de verwijzigingen naar mystiek niet zelden expliciet,  of ze nu de Joodse mystiek (Merkaba) of  het alchemistische Zep Tepi betroffen. In de recente werken heeft deze mystieke dimensie echter meer Nietzscheaanse trekken verworven.

 

Meer dan vroeger staat haar werk in het teken van het tijdeloze. Werkend in haar atelier kristalliseert zich de hektiek van deze tijd in de vertraagde val der uren, in de eeuwige terugkeer van het gelijke, voorbij elk point of no return. Het schilderij is daarom ook de vrucht van een oneindig proces, hoewel het toch uiteindelijk door de innerlijke noodzaak zijn voltooiing vindt. In dit proces wordt de oerdrift, het dionysische, uiteindelijk ook bedwongen door de geometrische abstractie, een apollinische rust, die evenwicht brengt, balans, dialectiek waarin het mysterie zich herbergt. De eeuwige terugkeer van het gelijke is hier tastbaar en tegelijk ongrijpbaar, een stilstand die tegelijk deze van een danser is: de esoterische pirouette van materie en geest.

 

Het is uitkijken naar de verdere evolutie van deze buitengewonen kunstenares, wiens werk ook als een ode kan worden beschouwd aan een vergeten potentie van de schilderkunst.

 

Antoon Van den Braembussche

Auteur Denken over Kunst